بصير احمد دولت آبادى

346

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

پسر شاه محمود كور شد ، ولى مرگ او زمانى فرارسيد كه كابل به تصرف دوست محمد خان درآمد و برادران او كه ابتدا نزد شاه شجاع رفته بودند ، با مساعد شدن زمينه قدرت ، از وى دورى كردند . حكومت دوست محمد خان در سال 1839 تجاوز انگليس به كابل شروع شد و دوست محمد خان كه امارت اين شهر را به عهده داشت ، بدون جنگ و مقاومت راه فرار در پيش گرفت . او فقط براى نجات جان خود بدون اردو از طريق باميان و خلم مسير بخارا را در نظر داشت . هرچند امراى محلى ازبك اعلان آمادگى كردند كه همراه وى با انگليس بجنگند ، دوست محمد خان از ترس نتوانست حتى در خاك افغانستان كنونى تاب بياورد و همچنان اسپ تاخت تا به بخارا رسيد . او سال 1840 را در بخارا سپرى كرد ، امّا با ذلت و خوارى . قواى متجاوز انگليسى كابل را بدون مقاومت سرداران تصرف كردند و تلاش مردم هم به جايى نرسيد . ولى مقاومت پراكندهء مردمى در گوشه و كنار روزگار را براى قواى انگليس تيره كرد . دوست محمد خان با شنيدن خبر درماندگى انگليس ، از بخارا به بلخ آمد . مردم كابل با اين‌كه از دوست محمد خان ناراحت بودند ، با خبر ورود او به كشور باز هم حمايت خود را از وى اعلام كردند . اينجا بود كه دوست محمد خان بار ديگر به عنوان رهبر ملى ، پيشاپيش قواى ملى آماده جنگ با انگليس شد . هنگامى كه جنگ در پروان درگرفت و نيروهاى متجاوز انگليسى با شكست مواجه شدند ، دوست محمد خان نيز ناپديد شد . شگفتى در اين است كه او بدون مشورت با سران مجاهد و